Adapazarı, Sakarya ilinin merkez ilçesi olup yaklaşık 279.000 nüfusa sahiptir. Marmara Bölgesi'nde yer alan Adapazarı, İstanbul-Ankara Otoyolu (TEM) üzerindedir ve bu konumu nedeniyle önemli bir ulaşım kavşağıdır. İlçeden geçen D-100 devlet yolu (eski E-5) de Ankara-İstanbul hattına paralel çalışarak şehir trafiğini besler. Bu yoğun yollar ve çevre yolları, şehir içi trafiği ve sanayi bölgeleri, aniden arızalanan veya kaza yapan araçlar için oto kurtarıcı (çekici) hizmetlerine ihtiyaç doğurur. Günlük konuşmada “oto kurtarıcı” ve “oto çekici” ifadeleri benzer anlamda kullanılır; her ikisi de aracın güvenli bir noktaya naklini sağlayan hizmeti anlatır. Bir dönem Türkiye Turing ve Otomobil Kurumu (TTOK) tarafından oluşturulan 24 saatlik yol yardım ağına 1987’de Adapazarı istasyonu da dahil edilmiş, böylece bölgedeki araçların acil durumlarda ücretsiz yardım alması sağlanmıştır.
Oto kurtarıcı (veya oto çekici) hizmeti, araç arızası, kaza veya benzeri sorun durumlarında yol yardım sağlamaya yönelik 7/24 çalışan bir ulaşım ve kurtarma hizmetidir. Oto kurtarıcı ekipleri aracınızı bulunduğu noktadan alarak servise, tamire veya güvenli bir bölgeye götürür. Aşağıdaki durumlarda oto çekici çağrılır:
Araç arızası (motor, akü, elektronik arıza vb.): Örneğin motordaki arıza veya akü bitmesi durumunda araç kendi kendine hareket edemez. Bu gibi durumda aracınız oto kurtarıcıyla çekilerek en yakın servise veya atölyeye taşınır.
Trafik kazası sonrası kurtarma: Kaza sonucu sürülemez hale gelen veya kaldırılamayan araçlar için özel vinç ve platformlu çekicilerle müdahale yapılır.
Lastik patlaması, yakıt bitmesi gibi acil durumlar: Lastik patlaması veya benzin deposunun boşalması durumunda da bazı çekici firmaları (şehir içi minibüs tarzı araçlarla) lastik değişimi veya yakıt takviyesi gibi mini yardımlar sunabilir.
Uzun yol yolculuklarında acil yardım: Özellikle Adapazarı ile komşu bölgeleri birbirine bağlayan otoyollar ve çevre yollarında, uzun mesafeli yolculuklar sırasında ortaya çıkan arızalarda çekici hizmeti hızlı bir çözüm sunar.
Ek hizmetler: Çekici firmaları bazen akü takviyesi, lastik değişimi veya kapı açma (çilingirlik) gibi ek yol yardımı hizmetleri de sunar. Bu hizmetler genelde çekici taşıma işinden ayrı bir ücretlendirmeye tabi tutulabilir.
Oto çekici hizmeti, özellikle Adapazarı gibi şehir merkezlerinde sürücü ve yol güvenliği açısından kritik öneme sahiptir. Hızlı müdahale, yolun yeniden açılmasını sağlar ve sürücünün güvenli bir şekilde hizmet almasını mümkün kılar. Karayolları Trafik Yönetmeliği’ne göre bir çekici, “römork veya yarı römork çekmek için imal edilmiş, yük taşımayan motorlu araç” olarak tanımlanır. Bu tür çekiciler, sadece araç kurtarmaya odaklanır; tamir veya bakım işlemi yapmaz.
Oto kurtarıcı firmaları farklı türde çekici araçlar kullanır. En yaygın çekici tipleri şunlardır:
Düz yataklı (flatbed) çekiciler: Geniş bir taşıma düzlemi (kaset) bulunan bu çekicilerde araç tamamen kaldırılarak kasete alınır. Hidrolik sistemli rampalar aracı kasa üzerine indirebilir veya kaldırabilir. Araç sürülebiliyorsa üzerine çıkarılabilir, sürülemez durumdaysa vinç ile kasete çekilir. Bu yöntemle aracın tüm tekerlekleri yerden kesildiği için taşımada hasar riski düşüktür. Düz yataklı çekiciler, özellikle hassas şasiye sahip lüks otomobillerin ve arazi araçlarının güvenli taşınması için idealdir.
Tekerlek kaldırmalı (wheel-lift) çekiciler: Bu tür çekicilerde aracın sadece ön veya arka iki tekerleği hidrolik bir mekanizma ile kaldırılarak diğer iki tekerlek yolda kalır. Örneğin ön tekerlekleri yerden kesilen bir aracın arka tekerlekleri sürünebilir. Bu yöntem kısa mesafeli taşımalar için kullanışlıdır ancak aracın bağlı tekerlekleri yolda kaldığından zarar görebilir. Tekerlek kaldırmalı çekiciler dar sokaklarda veya park edilmiş araçlarda avantajlıdır ancak geniş çaplı hasar veya uzun mesafe taşımaları için ideal değildir.
Kanca-zincir (hook and chain) çekiciler: Klasik tip bir çekici türüdür. Bu çekicilerde, çekilecek araca kanca geçirilir ve aracın ön veya arka kısmı kaldırılır. Diğer kısmı yolda sürünmeye devam eder. Bu yöntem daha eski teknoloji kabul edilir ve genellikle araca ekstra zarar verebileceği için günümüzde pek tercih edilmez. Daha çok eski veya acil durumlarda kısa mesafelerde kullanılır.
Entegre (çok eksenli) çekiciler: Kamyon veya otobüs gibi ağır araçları çekmek için özel tasarlanmış, ekstra dingil ve güçlü çektirme donanımına sahip araçlardır. Bu çekicilerde aracın tüm tekerlekleri kaldırılabilir veya vinçleme yöntemleri kullanılarak ağır yükler güvenle taşınabilir. Özellikle tır kazalarında ağır araçları kurtarmak için kullanılırlar.
Araç çekiminde kullanılacak yöntemi genellikle firma belirler; ancak sürücü olarak aracınızın ağırlığını, modelini ve sorununun türünü bildirerek en uygun çekici tipinin yönlendirilmesine yardımcı olabilirsiniz.
Oto kurtarma süreci genellikle şu adımları içerir:
Çağrı ve Bilgilendirme: Yol üzerinde kaldığınızda en yakın çekici firmasını ararsınız. Firmaya konumunuzu, yol tarifi ile aracınızın durumunu (örneğin motor arızası, lastik patlaması vb.) bildirmek önemlidir. Birçok firma 7/24 çağrı merkezi veya acil WhatsApp hattı ile hizmet verir. Konum paylaşımı (örneğin telefonunuzdan harita üzerinden konum göndermek) daha hızlı müdahale imkanı sağlar.
Hızlı Ulaşım: Adapazarı ve Sakarya genelinde 7/24 hizmet veren çekici firmaları mevcuttur. Trafik ve mesafeye bağlı olarak genellikle 15–30 dakika içinde olay yerine ulaşım sağlanır. Özellikle Adapazarı merkez ve çevresindeki sanayi aksları ve otoyol bağlantılarında araç arızalarına anında müdahale sağlanmaktadır. Bir kaynak, sabah ve akşam yoğun saatlerde bile hızlı ulaşım sağlandığını belirtmektedir. Bu süreçte çevrimiçi takip veya telefonla araç konumunu güncelleme mümkün olabilir.
Araç Sabitleme ve Çekim: Ekip geldikten sonra araç çevresinde güvenlik önlemleri alınır (uyarı levhası, ikaz ışıkları). Sürücü gerekiyorsa araçtan indirilerek güvenli bir noktaya geçmesi sağlanır. Firma yetkilisi aracı uygun bir şekilde sabitler ve çekiciye bağlar. Bu süreçte aracın dingil ve şasi güvenliği gözetilir. Çekici aracı aracın uygun şekilde kasete alır veya tekerleklerini kaldırır. Tüm bu işlemler sırasında ekip, aracı trafiği aksatmadan güvenli bir bölgeye çeker.
Hedef Belirleme: Çekici aracıyla varış noktası belirlenir. Genellikle araç arıza servisine, yetkili servise veya sizin seçtiğiniz bir tamirci atölyeye götürülür. Bazı durumlarda sigorta firması tarafından onaylanmış bir servise çekim yapılır. Ayrıca istenirse, aracın sahibi bir yakın mesafedeki güvenli bir adrese (örneğin ev veya iş yerine) bırakılabilir. Taşıma işlemi sırasında, araç sürücüsü (siz) ve çekici şoförü arasındaki iletişim önemlidir; varış sonrası iş teslimi, ödeme şekli ve teslim tutanağı gibi konularda bilgi alışverişi yapılır.
Her aşamada firmadan net bilgi almak önemlidir. Özellikle kaza durumlarında polis veya sağlık ekipleriyle önceden irtibat kurulması gerekir. Aracınız çekilirken aracın arkasında beklemeyin; mümkünse aracı yol kenarına alıp reflektör, çekici içi ışıklar kullanarak diğer sürücüleri uyarmaya çalışın. Deneyimli ekipler, trafiği minimum aksatacak şekilde aracınızı güvenle çeker.
Oto kurtarıcı hizmeti ticari bir taşımacılık hizmeti olduğundan, bazı yasal yükümlülüklere uyulması gerekir. Başlıca yükümlülükler şunlardır:
Ticari Araç Tescili: Çekici araçlar, yetkili makamlarca ticari araç olarak tescil edilmelidir. Ticari plaka, taşıma yetki belgesi ve ticari ruhsat (vergi levhası) gibi belgeler gereklidir. Araçların periyodik muayeneleri de Karayolları mevzuatına uygun olarak yaptırılmalıdır.
Sürücü Belgeleri: Çekici aracı kullananların ulusal sürücü belgesine sahip olması zorunludur. Yönetmeliğe göre, ağırlığı 3.500 kg ile 7.500 kg arasında olan çekici araçları kullanmak için C1 sınıfı sürücü belgesi; daha büyük çekici ve kamyonları kullanmak için ise C sınıfı sürücü belgesi gereklidir. Bu, araçtan sorumlu kişinin uygun ehliyete sahip olmasını garanti eder.
Ek Yeterlilik Belgeleri: Ticari taşımacılık yapıldığı için şoförlerde SRC belgesi (Mesleki Yeterlilik Belgesi) bulunmalıdır. Uzun yol veya ağır vasıta taşıyanlar için psiko-teknik ve K1/K2 belgeleri de gereklidir. Ayrıca araçların zorunlu trafik sigortalarının yanı sıra çekici ile taşınan araç için ek kasko sigortası veya yol yardımı teminatı uygun olabilir.
Özel Ekipman ve Kayıtlar: Çekici araçlarında gerekli güvenlik ekipmanları (ilk yardım çantası, ikaz levhası vb.) bulundurulmalıdır. Ayrıca ticari araçlarda takograf takma zorunluluğu vardır; kamyon, çekici gibi ağır araçlarda takograf cihazı bulundurulmalı ve sürücülerin çalışma-dinlenme süreleri kayıt altına alınmalıdır. Böylece sürücülerin yorgunluk sebebiyle riskli davranışı önlenir.
Bölgesel Tarife Düzenlemeleri: Bazı illerde ticaret ve sanayi odaları azami fiyat tarifeleri yayınlamıştır. Örneğin, 2024 yılında Kütahya TSO, çekici hizmetleri için belirli sabit ücretler açıklamıştır. Sakarya’da da benzer düzenlemeler bulunabilmektedir; bu nedenle fiyatlandırma yaparken odaların tarifelerine uyulması tavsiye edilir.
Bu şartlar yerine getirilmeden hizmet sunulması yasa dışıdır. SRC veya K belgesi olmayanların çekici hizmeti vermesi cezai yaptırımla sonuçlanır. Hizmet alırken firmadan bu belgelere sahip olduğunu doğrulamanız, size gelebilecek riskleri azaltır.
Sakarya ilinde çekici hizmetleri Adapazarı merkezli olmakla birlikte tüm ilçelerde aktiftir. Sakarya ilinin merkez ilçesi Adapazarı (ve ona bitişik Erenler, Serdivan) D-100 ve çevre yolu ulaşımının merkezidir. Bölgedeki firma merkezleri genellikle bu üç ilçede toplanmıştır. Adapazarı’ndaki mahallelerden Orhangazi, Tepekum, Korucuk, Cumhuriyet gibi yoğun yerleşim ve iş merkezlerinde 7/24 oto kurtarma yapılır. Bu mahallelerin yol altyapısı ve sanayi yoğunluğu, sık sık araç arızası yaşanmasına yol açar.
Sakarya’nın diğer ilçeleri coğrafi özellik ve trafiğe göre farklı ihtiyaçlar gösterir:
Arifiye, Sapanca, Karasu: Bu bölgeler İstanbul yönüne açılan D-100 Karayolu’nun civarındadır. Sapanca ve Arifiye, yaz-kış transit trafik altındadır. Karasu ise Marmara Denizi kıyısında olduğundan rüzgarlı ve yağışlı iklim koşullarıyla karşılaşır. Bu bölgelerde kalan araçlar için hızlı kurtarma gerekir; özellikle sahil yolu ve göl çevresinde yoğun sezonlarda uzun kuyruklar oluştuğundan çekici firmaları önlem alır.
Akyazı, Hendek, Kaynarca: Samanlı Dağları eteklerindeki bu ilçeler ormanlık ve dağ yollarına sahiptir. Kış aylarında kar ve sis nedeniyle ulaşım zorlaşır. Bu nedenle burada 4x4 çekici veya ağır araç kurtarıcıları ön plandadır. Kaynarca’da ayrıca tarımsal araç yoğunluğu bulunur; traktör veya tarım makinesi çekimi için güçlü çekiciler gerekebilir.
Geyve, Pamukova, Ferizli: Sakarya’nın güney kırsal bölgesidir. Bu ilçelerde tarım arazileri ve dar köy yolları mevcuttur. Bu tür toprak ve taşlık arazilerde kalan araçlar için sıklıkla seyyar vinç destekli çekiciler kullanılır. Sarsıcı zemin nedeniyle araç sahiplerine yolculuk sırasında önlem (zincir, sökme planı) tavsiye edilir.
Sanayi Bölgeleri: Adapazarı ve Erenler’deki organize sanayi bölgelerinde ticari araç arızaları sık görülür. Bölgede ağır yük kamyonları ve kamyonetler çoğunluktadır. Bu nedenle sanayi alanlarında hem normal çekici hem de entegre çekici ihtiyacı bulunabilir.
Karayolu Otoyol Bağlantıları: TEM Otoyolu (O-4) ve D-100 kenarlarındaki kavşak noktalarında (ör. Arifiye, Adapazarı Kavşağı) araçlar arızalanabilir. TEM Otoyolu, Sakarya sınırında Sapanca’dan Adapazarı, Akyazı ve Hendek’i geçer. Bu güzergâhlardaki firmalar, otoyol kenarındaki acil durumlara yönelik özel kurtarma ekipleri bulundurur.
Bu bölgeler arası farklılıklara dikkat etmek önemlidir. Örneğin Karasu’nun zorlu toprak yollarında ulaşım Adapazarı şehir merkezinden daha uzun sürebilir. Sapanca gölü çevresi ise kimi zaman taşlı yollar ve yolcu yoğunluğu nedeniyle gecikmeler yaşanmasına yol açar. Adapazarı içindeki sıkı yerleşim alanları ve dar sokaklar, küçük boyutlu ve çevik çekiciler gerektirebilir. Çekici hizmetini çağırırken bulunduğunuz ilçeyi belirtmek, firmaya en uygun ekipmanı yönlendirmesine yardımcı olur.
Oto kurtarıcı hizmetinin bedeli birkaç kaleme bölünerek hesaplanır:
Açılış ücreti (güncel başlangıç ücreti): Çekici hizmeti başladığında alınan sabit ücrettir. İl içinde, gündüz bir otomobil için bu genellikle birkaç yüz TL civarındadır. Bazı illerin ticaret ve sanayi odaları bu ücreti resmi olarak tarifelendirmiştir. Örneğin, 2024 yılında Kütahya TSO tarife listesinde binek otomobil için gündüz açılış ücreti 237 TL (gece 354 TL) olarak belirlenmiştir. Sakarya’da benzer bir tarife olmamakla birlikte, ortalama gündüz açılış ücretlerinin 300–500 TL aralığında olduğu tahmin edilebilir. Genel olarak Sakarya bölgesinde 2025 itibarıyla çekici hizmeti açılış ücreti 300–1500 TL aralığında değişebilmektedir.
Kilometre ücreti: Araç çekiciye yüklendiğinde her kilometre için ek ücret alınır. Örneğin tarifede bir araç için kilometre başına gündüz ~10-15 TL ücret belirlenmiştir. Uzun mesafeli taşımada bu bedeller toplam maliyeti önemli ölçüde artırır.
Bekleme ve Kurtarma ücreti: Aracın yerinden çıkarılması veya manevra gibi kurtarma işlemlerinde saatlik ücret alınır. Özellikle vinçleme, araçtan kaldırma veya zorlu kurtarma gerektiren durumlar ek ücretlendirme gerektirebilir.
Zaman Farkı: Gece (genelde 22:00–06:00 arası) yapılan çekimler ve hafta sonu hizmetleri, gündüze göre daha yüksek ücretlendirilir. Örneğin Kütahya tarifesinde gece açılış ücreti gündüze göre yaklaşık %50 fazladır.
Araç tipi: Hafif otomobiller, kamyonetler, kamyonlar farklı kategorilerdir. Yukarıdaki örnekte kamyonet için açılış ve kilometre ücretleri binek otomobile göre daha yüksektir.
Bu kalemlerin toplamı hizmet bedelini oluşturur. Fiyatlandırmada şeffaflık önemlidir. Ödeme genellikle aracın tesliminden sonra nakit veya kredi kartı ile yapılır. Bazı firmalar mobil POS veya online ödeme imkanı da sunar. Ayrıca araç sahibi, çekici çağırmadan önce firmadan net bir fiyat teklifi almalı; mesafe, araç tipi ve ek hizmetler konusunda ön bilgi istemelidir. Yasa gereği belirlenmiş azami tarifeler kullanılsa da, firma bazında uygulamalar farklılık gösterebilir. Bu nedenle şeffaf fiyat politikası sunan firmalar tercih edilmelidir.
Ayrıca, 5174 sayılı oda kanununa göre bazı ticaret odaları azami fiyat tarifeleri belirleyebilir ve üyeleri buna uymak zorundadır. Örneğin Kütahya’daki bu tarife, ilgili üyeleri bağlar. Dolayısıyla yerel tarife düzenlemelerine göz atmak avantaj sağlayabilir.
Kasko sigortanız yol yardımı teminatı içeriyorsa, belirli bir çekim limiti poliçenizle karşılanabilir. Bazı kaynaklara göre, büyük şehirlerde (İstanbul, Ankara, İzmir) kasko poliçelerinde çekici hizmeti sınırsız km sunulurken, diğer illerde şehir merkezinden 50 km’ye kadar ücretsiz hizmet sağlanmaktadır. Trafik sigortası ise çekici hizmeti kapsamında değildir. Bu nedenle aracınızın kasko güvence durumunu ve yol yardım limitlerini önceden öğrenmek faydalıdır.
Kasko poliçelerinin sunduğu yol yardımı kapsamında çekici hizmeti de bulunabilir. Bir kaynağa göre bazı kasko firmaları çekici hizmetini sınırlı bir mesafe kadar ücretsiz sunmaktadır. Örneğin büyük şehirlerde (İstanbul, Ankara, İzmir) sınırsız km sunulurken, diğer illerde şehir merkezinden 50 km’ye kadar ücretsiz hizmet sağlanmaktadır. Trafik sigortası teminatlarına çekici hizmeti dahil değildir; bu nedenle aracınızın kasko güvencesine sahip olup olmadığını kontrol etmeniz faydalıdır. Kasko poliçenizin yol yardımı limitlerini ve şartlarını incelemeniz, beklenmedik bir durumda yükümlülüklerinizi bilmenizi sağlar. Ayrıca Türkiye Turing ve Otomobil Kurumu (TTOK) üyeleri Adapazarı dahil ülke genelinde ücretsiz yol yardımı hizmeti alabilir.
Oto kurtarıcı şirketi seçerken şu kriterler önemlidir:
Yasal uygunluk: Firmanın Ticaret Odası kaydı, vergi levhası ve çekici işletme ruhsatı gibi yasal belgeleri sorgulayın. SRC, K belgesi gibi gerekli sürücü belgelerinin tam olduğundan emin olun.
Müşteri yorumları: İnternet üzerindeki değerlendirme siteleri ve yorumlar, firmanın performansı hakkında fikir verir. Gerçek kullanıcı deneyimleri, firmanın güvenilirliği konusunda yol göstericidir.
Ücret şeffaflığı: Ücreti önceden netleştiren firmaları tercih edin. Fiyatlandırma kriterlerini ve ek masrafları anlaşılır şekilde açıklayan şirketler daha güvenilirdir.
Hizmet sürekliliği: 7/24 hizmet veren firmalar, acil durumlarda her zaman yanınızdadır. Özellikle tatil günlerinde veya gece yapılan çekimlerde hizmet veren firmaları önceliklendirin.
Ekipman kalitesi: Bakımlı, yeni model çekici araçlar güven verir. Ayrıca çekici araçlarının gerekli güvenlik ekipmanlarına (ilk yardım seti, ikaz levhası vb.) sahip olması önemlidir.
Hız ve Güvenlik Odaklı Yaklaşım: Trafiği aksatmadan hızlı kurtarma yapabilen bir ekip avantajlıdır. Firmanın sizi sürekli bilgilendirmesi ve güvenlik önlemleri alması tercih sebebidir.
Bu kriterler doğrultusunda seçilen bir oto kurtarıcı firması, ani kazalarda veya arızalarda hem araç hem de can güvenliğinizi korumanızı sağlar.